โวลเกอร์ 1980: ดอกเบี้ย 20% กับทองคำ 850 ดอลลาร์

ทศวรรษที่ของแพงขึ้นทุกปี

ทศวรรษ 1970 อเมริกาเจอวิกฤตน้ำมันสองรอบและเงินเฟ้อที่ไม่ยอมลง คนเชื่อว่าของจะแพงขึ้นทุกปี จึงรีบซื้อก่อน ยิ่งทำให้ของแพงเร็วขึ้น

สิงหาคม 1979 Paul Volcker ขึ้นเป็นประธานธนาคารกลางสหรัฐ สองเดือนต่อมา เขาเปลี่ยนวิธีทำงานของเฟดทั้งระบบในการประชุมวันเสาร์

ก่อนหน้า Volcker เฟดเคยพยายามสู้เงินเฟ้อหลายรอบ แต่ทุกครั้งที่เศรษฐกิจเริ่มเจ็บ ก็ถอยกลับมาลดดอกเบี้ยก่อนงานจะเสร็จ ผลคือคนทั้งประเทศเรียนรู้ว่าเงินเฟ้อจะกลับมาเสมอ และตั้งราคาสินค้ากับค่าจ้างเผื่อไว้ล่วงหน้า ความเชื่อนี้เองที่ทำให้เงินเฟ้อฝังรากจนดอกเบี้ยระดับปกติเอาไม่อยู่

ยาที่ขมที่สุด

6 ตุลาคม 1979 เฟดประกาศว่าจะเลิกคุมดอกเบี้ย แล้วหันไปคุมปริมาณเงินในระบบแทน ปล่อยให้ดอกเบี้ยวิ่งไปถึงระดับไหนก็ได้ที่ตลาดกำหนด ผลคือดอกเบี้ยพุ่งขึ้นอย่างที่คนรุ่นนั้นไม่เคยเห็น ดอกเบี้ยนโยบายขึ้นไปแถว 20% ในปี 1981 ดอกเบี้ยเงินกู้ลูกค้าชั้นดีของธนาคารพุ่งเกิน 20% อัตราดอกเบี้ยบ้านสูงจนแทบไม่มีใครซื้อบ้านได้

ช่วงเดียวกัน ความกลัวว่าเงินกระดาษจะไร้ค่าดันราคาสินทรัพย์จริงขึ้นแบบบ้าคลั่ง ทองคำขึ้นไปแตะ 850 ดอลลาร์ต่อออนซ์ในวันที่ 21 มกราคม 1980 และแร่เงินขึ้นไปเกือบ 50 ดอลลาร์ในช่วงเวลาเดียวกัน ซึ่งเป็นเรื่องที่พันกับการกว้านซื้อของพี่น้องฮันต์

เงินเฟ้อของสหรัฐขึ้นไปสูงสุดราว 14.8% ในเดือนมีนาคม 1980 เศรษฐกิจเข้าสู่ภาวะถดถอยสองรอบติดกัน อัตราการว่างงานพุ่งเกิน 10% ในปลายปี 1982 เกษตรกรที่ขาดทุนเพราะดอกเบี้ยแพงขับรถแทรกเตอร์มาประท้วงถึงหน้าอาคารเฟดในวอชิงตัน ผู้รับเหมาก่อสร้างส่งท่อนไม้ที่ขายไม่ได้ทางไปรษณีย์ไปให้ Volcker ถึงโต๊ะทำงาน

ผลที่ตามมาหลายปี

Volcker ไม่ถอย และครั้งนี้ยาได้ผล เงินเฟ้อลดลงมาอยู่แถว 3–4% ภายในปี 1983 ที่สำคัญกว่าตัวเลขคือความเชื่อของคนทั้งประเทศเปลี่ยนไป คนเริ่มเชื่อว่าธนาคารกลางเอาจริง การตั้งราคาและค่าจ้างเผื่อเงินเฟ้อค่อย ๆ หายไป เปิดทางให้ดอกเบี้ยค่อย ๆ ลดลงได้ในอีกหลายสิบปีต่อมา

ส่วนทองคำ หลังแตะ 850 ดอลลาร์ ราคาร่วงลงมาเหลือราว 300 ดอลลาร์ภายในปี 1982 และต้องใช้เวลาถึงปี 2008 ราคาถึงจะกลับขึ้นไปเหนือ 850 ดอลลาร์ได้อีกครั้ง คนที่ซื้อทองตอนพีคปี 1980 ต้องถือยาว 28 ปีกว่าจะเท่าทุนในตัวเลขที่ยังไม่หักเงินเฟ้อ

ทำไมเรื่องนี้ยังสำคัญวันนี้

ทุกครั้งที่เงินเฟ้อกลับมา ตลาดจะหยิบชื่อ Volcker ขึ้นมาถามคำถามเดียวกัน ธนาคารกลางยุคนี้จะยอมให้เศรษฐกิจเจ็บเพื่อฆ่าเงินเฟ้อไหม หรือจะถอยก่อนงานเสร็จเหมือนทศวรรษ 1970 คำตอบของคำถามนี้กำหนดทิศของดอกเบี้ย ค่าเงิน และทองคำไปอีกหลายปี

อีกบทเรียนคือ สินทรัพย์ที่ขึ้นเพราะความกลัว มักลงเร็วเมื่อความกลัวถูกแก้ ทองในปี 1980 ไม่ได้ขึ้นผิด เงินเฟ้อตอนนั้นร้ายแรงจริง แต่ราคาที่พีคสะท้อนสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุดไปแล้ว พอ Volcker แก้ต้นเหตุได้ ราคาที่วิ่งนำไปก่อนก็ต้องคืนกลับมา

และบทเรียนสุดท้ายเป็นเรื่องของภาวะชะงักงันพร้อมเงินเฟ้อ ในยุคนั้น ไม่มีทางออกที่ไม่เจ็บ มีแค่เลือกว่าจะเจ็บแบบไหน และเจ็บนานแค่ไหน

อ่านคำที่เกี่ยวข้อง: real yield · stagflation · safe haven · DXY

บทความที่ต่อกัน: พี่น้องฮันต์กับแร่เงิน · ธนาคารกลางซื้อทอง

เพจนี้เล่าเรื่องและให้ความรู้ ไม่ชี้เป้า ไม่แนะนำซื้อขายรายตัว