น้ำมันติดลบ 2020: วันที่คนยอมจ่ายเงินให้คนอื่นรับน้ำมันไป

โลกหยุดวิ่ง แต่บ่อน้ำมันหยุดไม่ได้

เมษายน 2020 โลกล็อกดาวน์ รถไม่วิ่ง เครื่องบินจอด ความต้องการน้ำมันหายไปกะทันหันราวหนึ่งในห้า แต่บ่อน้ำมันยังสูบอยู่ทุกวัน

สัญญาฟิวเจอร์ส WTI ไม่ใช่แค่ตัวเลขบนจอ คนที่ถือไว้จนหมดอายุต้องไปรับน้ำมันจริงที่เมืองคุชชิง และถังที่นั่นกำลังจะเต็ม

บ่อน้ำมันปิดแล้วเปิดใหม่ไม่ได้ง่ายเหมือนปิดก๊อก การหยุดสูบมีต้นทุนและความเสียหายต่อบ่อ ผู้ผลิตจำนวนมากจึงยังสูบต่อ น้ำมันส่วนเกินหลายล้านบาร์เรลต่อวันต้องไปหาที่อยู่ ถังเก็บบนบก เรือบรรทุกน้ำมันกลางทะเล ทุกที่ถูกจองเต็มอย่างรวดเร็ว ค่าเช่าที่เก็บพุ่งขึ้นไปพร้อมกับราคาน้ำมันที่ร่วงลง

สัญญาที่มีวันหมดอายุ

ราคาน้ำมันที่เห็นในข่าวส่วนใหญ่คือราคาของสัญญาฟิวเจอร์สเดือนที่ใกล้หมดอายุที่สุด สัญญา WTI แต่ละเดือนระบุว่าผู้ถือจนวันสุดท้ายต้องรับน้ำมันจริงที่คุชชิง รัฐโอคลาโฮมา ซึ่งเป็นศูนย์กลางถังเก็บของสหรัฐ

คนส่วนใหญ่ที่ซื้อขายสัญญาน้ำมันไม่ได้อยากได้น้ำมัน พวกเขาเป็นนักเก็งกำไร กองทุน และคนที่ต้องการป้องกันความเสี่ยงราคา คนกลุ่มนี้ต้องขายสัญญาเดือนเก่าแล้วซื้อเดือนใหม่ต่อก่อนวันหมดอายุ เรียกว่าการ rollover ในวันปกติไม่มีปัญหา เพราะมีบริษัทน้ำมันและโรงกลั่นที่มีที่เก็บพร้อมรับของ

สัญญาเดือนพฤษภาคม 2020 หมดอายุวันที่ 21 เมษายน หนึ่งวันก่อนหน้านั้น คนที่ยังถือสัญญาและไม่มีที่เก็บต้องหาคนมารับช่วงให้ได้ แต่คนที่มีถังว่างแทบไม่เหลือแล้ว ผู้ซื้อที่เหลืออยู่จึงตั้งเงื่อนไขกลับหัว คือ จะรับสัญญาไปก็ต่อเมื่อได้เงินค่ารับ

20 เมษายน: ราคาลงไปต่ำกว่าศูนย์

ในวันเดียว ราคาสัญญาเดือนพฤษภาคมร่วงจากราว 18 ดอลลาร์ ทะลุศูนย์ แล้วปิดที่ติดลบ 37.63 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของสัญญานี้ ขณะที่สัญญาเดือนมิถุนายนในวันเดียวกันยังซื้อขายกันแถว 20 ดอลลาร์ ช่องว่างระหว่างสองเดือนนี้คือราคาของ "ที่เก็บ" ล้วน ๆ

คนที่เจ็บหนักมีทั้งกองทุนรายย่อยที่ถือสัญญาใกล้หมดอายุ และนักลงทุนทั่วไปที่ซื้อผลิตภัณฑ์อ้างอิงราคาน้ำมันโดยไม่รู้ว่ามันผูกกับสัญญาเดือนไหน ธนาคารใหญ่ในจีนแห่งหนึ่งมีผลิตภัณฑ์น้ำมันสำหรับลูกค้ารายย่อยที่ถือสัญญาเดือนพฤษภาคมไว้ ลูกค้าจำนวนมากไม่ได้แค่เสียเงินต้นหมด แต่ยังติดหนี้เพิ่ม

บทเรียนสำหรับคนเทรดฟิวเจอร์ส

ข้อแรก รู้เสมอว่าถือสัญญาเดือนไหน และวันไหนหมดอายุ ราคาน้ำมันไม่ใช่ตัวเลขเดียว มันคือราคาหลายเดือนเรียงกัน แต่ละเดือนเล่าเรื่องต่างกันได้มาก และช่วงใกล้หมดอายุสภาพคล่องในเดือนนั้นมักบางลงเรื่อย ๆ

ข้อสอง ของที่ "เป็นไปไม่ได้" ในโมเดลเกิดขึ้นได้จริง ก่อนวันนั้นระบบของโบรกเกอร์หลายแห่งไม่รองรับราคาติดลบเลยด้วยซ้ำ บางแห่งขาดทุนเองเพราะเรื่องนี้ คนที่ตั้งสมมติฐานว่าราคาต่ำสุดคือศูนย์ จึงตั้งความเสี่ยงไว้ผิดตั้งแต่ต้น

ข้อสาม ความเสียหายส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากการคาดทิศทางผิด แต่มาจากการไม่เข้าใจโครงสร้างของสิ่งที่ถืออยู่ สัญญาที่มีวันหมดอายุ การส่งมอบของจริง และเงินกู้ในบัญชี ทั้งสามอย่างรวมกันเปลี่ยนการลงทุนธรรมดาให้กลายเป็นหนี้ได้ในวันเดียว

อ่านคำที่เกี่ยวข้อง: contango · สภาพคล่อง · leverage · margin call

บทความที่ต่อกัน: ฟรังก์สวิส 2015 · พี่น้องฮันต์กับแร่เงิน

เพจนี้เล่าเรื่องและให้ความรู้ ไม่ชี้เป้า ไม่แนะนำซื้อขายรายตัว