black swan (หงส์ดำ) คืออะไร
black swan คือเหตุการณ์ที่ไม่อยู่ในข้อมูลย้อนหลังของใคร — มันไม่ได้อันตรายเพราะรุนแรงอย่างเดียว แต่อันตรายเพราะไม่มีใครเตรียมรับมัน
อธิบายแบบภาษาคน
ชาวยุโรปเคยเชื่อว่าหงส์ทุกตัวเป็นสีขาว เพราะเห็นมาแต่หงส์ขาวเป็นพัน ๆ ตัว จนวันที่นักสำรวจเจอหงส์ดำในออสเตรเลีย ความเชื่อที่สร้างจากข้อมูลมหาศาลพังลงด้วยหลักฐานชิ้นเดียว Nassim Taleb ใช้ภาพนี้อธิบายตลาดการเงินในหนังสือของเขาปี 2007
เหตุการณ์หงส์ดำมีสามลักษณะ คือแทบไม่มีใครคาดไว้ ผลกระทบรุนแรงมาก และหลังจากเกิดแล้วคนเก่งอธิบายย้อนหลังจนดูเหมือนควรเห็นตั้งแต่แรก ลักษณะข้อสุดท้ายอันตรายที่สุด เพราะมันทำให้เราเชื่อว่าครั้งหน้าจะคาดได้
ในตลาดการเงิน ปัญหาใหญ่คือเครื่องมือวัดความเสี่ยงจำนวนมากคำนวณจากข้อมูลในอดีต ถ้าอดีตไม่เคยมีวันที่แย่ขนาดนั้น โมเดลก็บอกว่าวันแบบนั้นแทบเป็นไปไม่ได้ คนที่เชื่อโมเดลจึงกล้าใช้เงินกู้สูง และเป็นคนแรกที่เจ็บเมื่อหงส์ดำโผล่มา
ตัวอย่างจริงที่เคยเกิด
ปี 1998 กองทุน LTCM ใช้โมเดลที่ผ่านการคิดของผู้ได้รางวัลโนเบล คำนวณว่าการขาดทุนระดับที่เกิดขึ้นจริงแทบไม่มีโอกาสเกิด แต่เมื่อรัสเซียพักชำระหนี้ ทุกสินทรัพย์ที่โมเดลคิดว่าไม่เกี่ยวกันกลับวิ่งทางเดียวกันหมด ส่วนราคาน้ำมันติดลบในปี 2020 ก็เป็นสิ่งที่ระบบของโบรกเกอร์จำนวนมากไม่เคยคิดว่าจะต้องรองรับ
เห็นคำนี้ในข่าว แปลว่าอะไร
สื่อมักใช้คำว่าหงส์ดำกับทุกเหตุการณ์ที่ทำให้ตลาดตกใจ ซึ่งหลายครั้งไม่ใช่ เพราะความเสี่ยงอย่างสงคราม โรคระบาด หรือวิกฤตหนี้ มีคนเตือนไว้ก่อนเสมอ แค่ไม่รู้ว่าจะเกิดเมื่อไร บทเรียนที่ใช้ได้จริงไม่ใช่การพยายามทายหงส์ดำตัวต่อไป แต่คือการไม่วางตัวเองในตำแหน่งที่เหตุการณ์เดียวทำให้ออกจากเกมได้
คำใกล้เคียง
อ่านเรื่องจริงที่เกี่ยวข้อง: LTCM 1998 · Volmageddon 2018
เพจนี้เล่าเรื่องและให้ความรู้ ไม่ชี้เป้า ไม่แนะนำซื้อขายรายตัว